Erich Fromm

Nếu những người khác không hiểu được hành vi của ta - thì sao nào? Việc họ đòi hỏi rằng ta chỉ được làm điều họ hiểu là một nỗ lực để sai khiến ta. Nếu điều này nghĩa là "phi xã hội" hay "vô lý" trong mắt họ, thì mặc kệ họ đi. Họ hầu như căm ghét tự do và lòng can đảm muốn làm chính mình của ta. Ta không nợ ai lời giải thích hay phân trần, chừng nào hành động của ta không làm tổn thương và không xâm phạm tới họ. Có bao nhiêu cuộc đời đã bị hủy hoại bởi đòi hỏi phải "giải thích" này, thứ ám chỉ rằng lời giải thích phải "được hiểu" hay nói cách khác, được thừa nhận. Cứ để hành động của bạn bị phán xét, và từ hành động, là ý định thực sự của bạn, nhưng hãy nhớ rằng con người tự do chỉ nợ lời giải thích đối với chính mình - với lý trí và lương tâm của mình - và số ít người có thể có lý do xác thực yêu cầu lời giải thích.

Ai nói được liệu một khoảng khắc hạnh phúc yêu thương hay niềm vui được hít thở khí trời hay đi dạo dưới ánh nắng rực rỡ và ngửi mùi không khí tươi mát lại không xứng đáng với tất cả những đau khổ và nỗ lực của đời người.

Tất cả chúng ta đều mơ; chúng ta không hiểu giấc mơ của mình, vậy mà chúng ta lại cư xử như thể chẳng có gì lạ lùng đang diễn ra trong đầu óc chúng ta khi ngủ, lạ lùng ít nhất khi so sánh với phương cách hoạt động lí trí và mục đích của đầu óc ta khi thức.

Cả giấc mơ và truyền thuyết đều là những cách liên lạc quan trọng giữa chúng ta và chính bản thân chúng ta. Nếu chúng ta không hiểu ngôn ngữ chúng được viết, chúng ta bỏ lỡ những điều chúng ta hiểu và tự nhắc bản thân trong những lúc chúng ta không quá bận rộn tìm cách chi phối thế giới bên ngoài.